Massief geperst bamboe blijkt een goede grondstof te zijn voor binnenkozijnen, deuren en trappen. Leverancier en bewerker KOSA bamboo, nu nog gevestigd in Amsterdam, heeft kortgeleden bij Peutz het bamboe ‘kozijnhout’ laten certificeren tot 60 minuten brandwerend. Daarmee staat niets meer een grootschalige implementatie van bamboe binnenkozijnen in de utiliteitsbouw in de weg.
In afwachting van een verhuizing naar Wormerveer februari dit jaar, vindt het gesprek nog plaats in Amsterdam Noord. Op de huidige locatie zit het bedrijf inmiddels twintig jaar. Maar aan alles is de reden van de verhuizing te zien. De fabriek staat tot op de laatste vierkante centimeter vol met machines, half- en eindproducten voor de timmer- en de meubelindustrie. Hier aan de Papaverweg zit Ydefix Schaverij van vader Willem Koopmanschap en sinds zeven jaar ook KOSA bamboo, van zoon Koen Ottes.
Uit jasje gegroeid
‘We zijn uit ons jasje gegroeid’, constateert Ottes nuchter. ‘Overal om ons heen verschijnen woontorens. Uitbreiden is voor ons hier niet meer mogelijk. Dus toen de gemeente voor verdere woningbouw zijn oog ook op ons perceel liet vallen, hebben we toegehapt en wagen we begin 2023 de sprong naar Wormerveer. Daar kunnen we met alle extra ruimte vele malen efficiënter en energiezuiniger produceren.’
60 minuten brandwerend
KOSA bamboo heeft inmiddels tien jaar ervaring met de verwerking van bamboe. Gestart met vloeren, horecatafels en keukenbladen werd geïnvesteerd in passende machinecapaciteit en een eigen vingerlasinstallatie. Zo werden binnenkozijnen in het assortiment opgenomen. Inmiddels vindt het bamboe binnenkozijn via een dozijn timmerfabrieken afzet in de utiliteitsbouw. De markt voor bamboe producten groeit jaarlijks met 10 tot 20 procent. De website vermeldt projecten als vmbo Het Rijks in Nijmegen (Mecanoo, Timmerfabriek A. Gerritzen en Zonen Nijmegen) en het Scheepvaart en Transportcollege Waalhaven (STC2) in Rotterdam (DP6 architectuurstudio,Timmerfabriek Frank van Roij in Goirle).
Brandwerend kozijn van bamboe
Ottes: ‘We zijn sinds enige tijd in het bezit van certificering voor het leveren van 60 minuten brandwerende kozijn in verschillende opstellingen. Vanzelfsprekend voor diverse toepassingsgebieden in combinatie met glas en deuren. Dat is een flinke prestatie geweest met veel voeten in de aarde. Massief geperst bamboe valt in de regelgeving buiten de houtsoorten voor kozijnen en moest zichzelf apart bewijzen in een complete kozijnopstelling. Dat hebben we in het laboratorium van Peutz laten doen.’
Kwaliteitscontrole China
Met een scherpe kwaliteitscontrole bij de leverancier in China, importeert Kosa Bamboe de grondstof in de vorm van (spint- en noestvrije) geperste balken van 14×14 cm (Ottes’ vrouw spreekt vloeiend Chinees). Voor de productie van massieve bamboebalken wordt de reuzenbamboe gebruikt (Phyllostachys edulis) die in het zuidoosten van China in vijf jaar tot volle wasdom komt. De stammen worden tot lange smalle strips gesneden en onder hoge druk samengeperst met de toevoeging van lijm. Fenolhars maakt 5 tot 10 procent van het materiaal uit.
Herzagen
De geperste balken herzaagt Kosa tot standaard kopmaten als 120×72 mm, maar ook afwijkende maten zijn op aanvraag mogelijk. ‘We vingerlassen het kozijnhout in eigen huis tot lengtes van maximaal 5,40 m’, licht Ottes toe. KOSA bamboo levert het ruw kozijnhout in iedere lengte en kopmaat voor de vervaardiging van complete kozijnprojecten, inclusief deuren. Verder produceert Kosa ook bamboe planken en latten. De bamboe binnenkozijnen worden veelal toegepast in scholen, ziekenhuizen en hotels.
Ecologische voordelen bamboe
‘Architecten kiezen graag voor bamboe vanwege de ecologische voordelen, het moderne uiterlijk en de slijtvastheid (weinig onderhoud). Je kunt een ziekenhuisbed tegen een bamboe kozijn stoten zonder dat er beschadiging optreedt.’ De sterkte en stabiliteit van geperste bamboebalken is gelijk aan of beter dan hout. Daar waar het soortelijk gewicht van bijvoorbeeld eikenhout rond de 700 kg/m³ ligt, is dat voor het geperste bamboe 1.100 kg/m³. De kleur en structuur van het geperste bamboe is ook vergelijkbaar met de frisse en moderne uitstraling van hout. Ottes: ‘We kunnen kozijnbalken zowel in donkere karamel als in lichte naturel aanbieden.’
Bamboe door en door bruin
Bamboe is van oorsprong groen en heeft intern de kleur lichtgeel. Door de stammen te schillen komt de ‘naturel’ ofwel de lichtgele kleur tevoorschijn. De donkere kleur ontstaat door het stomen van het bamboe en de daarbij optredende karamelisatie van de natuurlijke suikers. Het bamboe krijgt zo een door en door bruine kleur. Ter bescherming tegen vocht en vlekken kan bamboe worden afgewerkt met een lak of olie. Dat is een dienst die KOSA bamboo als extra service voor zijn rekening kan nemen.
Bij het zagen en frezen van geperst bamboe moet de kozijnfabrikant rekening houden met een kortere standtijd van het gereedschap dan bij bijvoorbeeld eikenhout. Het is daarom aan te bevelen om uitsluitend hardmetalen freesmessen en zaagtanden te gebruiken. Het gebruik van zwak of bot gereedschap kan leiden tot ontsierende zwarte sporen.
