De Gezondheidsraad stelt in een conceptadvies een forse verlaging voor van de grenswaarde houtstof. Als je in de houtbewerking of houtverwerkende industrie actief bent, krijg je mogelijk te maken met strengere regels en extra maatregelen je gezondheid beter te beschermen.
In de huidige arbowetgeving bestaat nog een onderscheid tussen stof van hardhout en stof van zachthout. Hardhoutstof geldt als risicovoller, terwijl je in veel werkplaatsen juist met mengsels van verschillende houtsoorten werkt. De praktijk in timmerwerkplaatsen en meubelbedrijven sluit dus niet goed aan op die oude indeling, omdat vrijwel alle bewerkingen zowel hardhout als zachthout laten vrijkomen. De huidige handhavingsgrens van de Nederlandse arbeidsinspectie ligt op 2 milligram houtstof per kubieke meter lucht, terwijl branche-afspraken in de timmer- en meubelindustrie al mikken op 1 milligram per kubieke meter.
Gezondheidsraad: alle houtstof vergroot kankerrisico
In het nieuwe conceptadvies, dat samen met Scandinavische deskundigen is opgesteld, beschrijft de Gezondheidsraad hoe houtstof ontstaat bij zagen, frezen, schuren en andere bewerkingen. Dat stof adem je in via neus en luchtwegen, en het advies koppelt die blootstelling aan een hogere kans op neuskanker bij langdurig werk met hout. In een grootschalig onderzoek volgden onderzoekers honderden mannen in verschillende houtberoepen in vier Scandinavische landen en vergeleken zij mensen met neuskanker met een controlegroep zonder die diagnose. Bij hogere blootstelling aan houtstof bleek de kans op neuskanker duidelijk toe te nemen.
Ook ziet de Gezondheidsraad aanwijzingen dat houtstof bijdraagt aan klachten zoals hoesten, benauwdheid, neus- en keelirritatie en mogelijk astma. Voor deze luchtwegklachten ontbreekt volgens de commissie voldoende hard bewijs om er een aparte advieswaarde op te baseren. Neuskanker vormt daarom de kern van de risicobenadering.
Nieuwe risiconiveaus en lagere streefwaarden
In het advies rekenen de commissies door bij welke concentraties houtstof extra ziektegevallen ontstaan over een volledige loopbaan van veertig jaar met een achturige werkdag. Bij een gemiddelde blootstelling van 0,1 milligram per kubieke meter spreken de onderzoekers van vier extra gevallen van neuskanker per 100.000 werknemers. Dat niveau noemen zij het streefrisico, en daarop sluit de voorgestelde nieuwe grenswaarde houtstof aan.
Bij een concentratie van 0,8 milligram per kubieke meter stijgt het risico naar vier extra gevallen per 10.000 werknemers. Boven 2,9 milligram per kubieke meter neemt het risico verder toe richting vier extra gevallen per 1.000 werknemers; dat niveau geldt in de Nederlandse systematiek als verbodsrisico. De geadviseerde concentraties sluiten aan op de inhaleerbare fractie houtstof, gemeten als tijdgewogen gemiddelde over de hele werkdag.
Volgens schattingen heeft in de Europese Unie 3 tot 4 miljoen mensen tijdens het werk met houtstof te maken, waarvan circa 360.000 in Nederland. Voor deze groepen kan een strengere grens direct gevolgen hebben voor werkprocessen, afzuiging en schoonmaakmethoden op de werkvloer.
Van conceptadvies naar wetgeving
Het conceptadvies van de Gezondheidsraad ligt tot begin maart ter consultatie. Daarna volgt de definitieve versie. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan houtstof vervolgens opnemen op de lijst met kankerverwekkende stoffen en processen.
Of de voorgestelde grenswaarde houtstof uiteindelijk ook in wet- en regelgeving belandt, hangt af van het verdere traject bij de Sociaal-Economische Raad. In de subcommissie Grenswaarden Stoffen bespreken deskundigen, werkgevers en werknemers het advies. Die subcommissie brengt een voorstel uit aan de SER, waarna de minister van SZW doorgaans het uiteindelijke besluit neemt. Dat hele proces neemt meestal ongeveer twee jaar in beslag. Tot die tijd blijven de huidige normen gelden, terwijl bedrijven zich alvast kunnen voorbereiden op strengere eisen rond houtstofbeheersing.
